راه های پیش گیری از سوء مصرف مواد مخدر در بین دانش آموزان(قسمت اول)

محقق: عاطفه قديريان آراني / دبیر راهنما: علي انتهائي / آموزشگاه: شهيد شمس الدينی

مقدمه

مي دانيم در هر مورد ، پيش گيري مهم تر از درمان است. در حوزه پيشگيري از اعتياد نيز اين اصل صادق است. اكثر متخصصان برآنند كه براي مبارزه با اعتياد بايد زمينه هاي آن را از ميان برداشت.

 با توجه به نتايج به دست آمده مي توان گفت كه خانواده و ساير سازمان هاي اجتماعي مثل مدرسه ، سازمان هاي مربوطه به رسانه هاي همگاني، سازمان ها و انجمن هاي مربوط به گذران اوقات فراغت و غيره مي تواند زمينه ساز مهم دراعتياد افراد به مواد مخدر و يا بر عكس در صورت درك مسئوليت خطير خود مي تواند از اشاعه اعتياد در ميان جوانان و هم چنين ساير انحرافات و كجروي ها جلوگيري به عمل آورند.

 لذا اگر اشكالي در اين سازمان هاي اجتماعي است، چه بايد كرد؟ اگر مسئولين خانواده ها يعني پدر و مادر، خود آن آموزش و فرهنگ را ندارند كه يار و ياور فرزندان خود باشند، اگر آنها عاملين بيماري شخصيتي فرزندان خود هستند، چه بايد كرد؟ و يا اگر مربيان آموزش ديده و روشن بين و دلسوز نداشته باشيم و يا اگر مربيان، خود نيز مشكلي بر مشكلات كودكان و نوجوانان و جوانان كه از مشكلات خانوادگي گريخته و به آنها  پناه برده يا در گوشه كلاس عزلت گزيده , اضافه نمايند چه بايد كرد ؟ و همچنين اگر ساير سازمان هاي اجتماعي خود زاينده ی مشكلات و نابساماني هائي باشند، در مقابل چه بايد كرد؟

در واقع بايد گفت براي سالم ساختن جامعه چه بايد كرد ؟ چون بدون سلامت جامعه بزرگ ، سلامت خانواده و هيچ سازمان اجتماعي ديگر ميسر نمي گردد.

براي حصول اين منظور يعني سالم ساختن خانواده و جامعه به يك انقلاب فرهنگي با معيارهاي اصيل و متناسب نيازمنديم.

بايد كاري كرد كه خانواده ها با اصول صحيح  تربيتي آشنا شوند. بايد كاري كرد كه رسانه هاي گروهي خود را در قبال مردم مسئول بدانند . بايد كاري كرد كه شغل معلمي معيارهاي تازه پيدا كند و ده ها بايدهاي ديگر. اميدوارم اين مقاله راه گشايي باشد در زمينه پیش گيري از اعتياد ، اين بلاي خانمان سوز.

پيش گيري از اعتياد و خانواده

- مشاوران خانواده تربيت شوند تا به خانواده ها در رفع مشكلات خانوادگي و تربيت صحيح فرزندان ياري نمایند. به خود آموزي و اعتلاي فرهنگ را درخانواده ها افزوني بخشيده و آنها را از مقتضيات زمانه و شرايط اجتماعي آگاه سازند .

- باید با خانواده ها در مورد تربيت و آموزش مداوم خودشان صحبت كرد.

- بايد خانواده ها را با ارائه ارزش هاي معنوي و اجتماعي از بيماري مصرف و تجمل بر حذر داشت .

- بايد خانواده ها را آموزش داد تا از اوقات فراغت خود استفاده سالم و سودمند نمايند .

- بايد به خانواده ها آموخت كه پسران و دخترانشان براي جلوگيري از برخي عدم توافق ها، بايد همسران همسان - بدين معني كه داراي خصوصيات و عادات نزديك و مشابه باشند- انتخاب نمايند .

- بايد به خانواده ها آموخت كه جوانانشان را با منطق زندگي زناشوئي آشنا كنند ، تا در زندگي خانوادگي افرادي موفق باشند. زيرا وقتي جواني از ازدواج درك رمانتيك دارد بعد از ازدواج در بهترين صورت نيز آن را خسته كننده و يكنواخت مي يابد.

- زنان و مردان بايد بعضي از عدم توافق ها را ناچيز بشمارند تا موجب طلاق و در نتيجه بي خانماني فرزندانشان نشوند .

- بايد اهميت خانواده و اصول زندگي خانوادگي در سنين مختلف به صورت هاي موثر و قابل فهم به فرزندان تفهيم شود و آنان نه تنها براي زندگي در خانه پدري ، بلكه براي تشكيل خانواده جديد در آينده به خوبي آموزش ببينند .

- بايد توليدات فرهنگي از لحاظ كمي و كيفي بالا رفته و در خانواده ها اشاعه پيدا كند .

- بايد به خانواده ها آموخت در صورتي فرزندانشان آنها را محترم خواهند داشت كه روابط متقابل پدر ومادرشان احترام آميز و صميمي باشد .

- بايد به خانواده ها آموخت وقتي فرزندان خود را از كارهاي بد منع كرده و به كارهاي خوب تشويق مي نمايند ، در صورتي اين رفتار در فرزندان آنها دروني خواهد شد كه خود آنها نيز اين اصول را رعايت نمايند .

- براي ايجاد تعادل بين سنت ، پيشرفت و سازگاري بين دو نسل بايد از يك طرف والدين را با اوضاع و شرايط اجتماعي و تغيير عادات  و سليقه ها آشنا كرده و از طرف ديگر جوانان را با آداب و رسوم سنتي آشنا نمود .

- بايد خانواده ها را از طريق وسايل ارتباط جمعي با ترتيب برنامه هاي وسيع و پي گير براي ايجاد يك كانون گرم خانوادگي و تربيت صحيح فرزندان در دوره هاي مختلف رشد آموزش داد.

- بايد به خانواده ها آموخت كه هر دوره از رشد كودك ، نوجوان و جوان تربيت خاصي دارد , چه از نظر ايجاد محيط مساعد ، چه از نظر رسيدگي به تغذيه و رشد جسماني ، چه از نظر پرورش اخلاقي و چه از نظر رشد  رواني و شخصيت كه از همان دوران كودكي فرم و شكل مي گيرد .

- بايد به خانواده ها آموخت كه بچه ها را از همان نخستين سال هاي كودكي موجودات اجتماعي بار بياورند .

- بايد خانواده ها را با حساسيت غريزي كودك آشنا نمود و به آنها ياد داد كه رفتار آرام و محبت آميز پدر و مادر بهترين ضامن تعادل روحي كودك است. اين شيوه از واكنش هاي پرخاشجويانه طفل جلوگيري مي كند و مانع حسادت ميان خواهران و برادران شده و احتياج طفل را به همدلي تحريك
مي نمايد و به اين ترتيب كودك براي مواجه با مشكلات سال هاي بعد شرايط مساعدي پيدا مي كند.

- بايد خانواده ها را با احتياجات كودك خردسال مثل در آغوش گرفتن ، اين سو و آن سو بردن ، بازي كردن و دوست داشتن او به طور كلي نياز كودك نسبت به همدلي مادر آشنا نمود و نتايج وخيم جدا كردن نابهنگام طفل را از مادر كه اغلب باعث احساس كمبود محبت ، به عقب افتادن تحول رفتار و يا اختلال در آن مي شود به خانواده گوشزد كرد.

- بايد به خانواده ها آموخت كه در كودكان اخلاق و سجاياي نيكو را پرورش دهند مانند: توانائي تشخيص نيكي از بدي ،آنچه را كه بايد انجام داد و آنچه را نبايد انجام داد ، احترام به بزرگترها ،  ارتباط با كودكان هم سن و سال ، كمك به ديگران ، رفتار دوستانه و كار و بازي ، فروتني و راستگوئي و. . . .

- بايد به خانواده ها آموخت كه كودك را از همان نخستين سال هاي زندگي به مطالعه علاقه مند سازند . زيرا كودك از راه علاقه مند شدن به مطالعه ، دنيائي پر از زيبائي به رويش گشوده مي شود ، احساسات و عواطفش رشد مي كند , اعتماد به نفس پيدا مي كند ، سازگاري با محيط ، بردباري ، احترام به ديگران و راه زندگي كردن در جامعه را بهتر و سريع تر ياد مي گيرد .

- جامعه شناسان و روان شناسان بايد توجه خود را به مطالعات و تحقيقات آسيب شناسي اجتماعي و خانواده درماني معطوف دارند. .

نتيجه گيري و ارائه راهكار ها

با توجه به اين كه قبل از درمان هر مسئله اي بايد ابتدا به پيش گیري از آن پرداخت تا تاوان زيادي را براي آن نپردازيم ، در زمينه اعتياد نيز اين اصل صادق مي باشد.

اكثر متخصصان در زمينه هاي تحقيقاتي علوم انساني نيز براي مبارزه با اعتياد اعتقاد دارند كه بايد قبل از هر چيز زمينه هاي آن را از ميان برداشت. لذا با توجه به مطالب گفته شده در اين مقاله و ديگر تحقيقات انجام شده علمي در اين زمينه مي توان گفت كه جهت پيش گيري از سوء مصرف مواد مخدر در خصوص دانش آموزان راهكارهاي ذيل در مورد خانواده ها بايد مورد توجه قرار گيرد .

 خانواده به عنوان اولين نهادي كه فرزند در آن متولد مي شود وظيفه خطيري را به عهده دارد. ولي بعضي از خانواده ها در مسير تربيت فرزند دچار مشكلاتي مي شوند كه بايد جهت رفع مشكلات آنان اقدام نمود. لذا به نظر مي رسد كه تربيت مشاوران خانواده در جامعه الزامي است تا در رفع مشكلات خانوادگي و تربيت صحيح فرزندان اقدام شود .

منابع:

1) اميرپور , آيدين . "راههاي پيشگيري از مصرف مواد مخدر در مدارس" . تربيت مدرسه . 2 . 1382 .

2) اورنگ ، جميله . پژوهشي درباه اعتياد(شناسائي علل ، پيشگيري و روش هاي درماني آن). اصفهان : وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي , 1367.

ادامه دارد ...